के हो ‘रेगुलेटरी स्यान्डबक्स’ ?

‘स्यान्डबक्स’ शब्दको शाब्दिक अर्थ बालुवाले भरिएको खेल्ने ठाउँ हो । जसरी बालबालिकाहरूले बालुवामा खेल्दा चोटपटक कम लाग्छ, त्यसैगरी ‘रेगुलेटरी स्यान्डबक्स’ एक यस्तो सुरक्षित र नियन्त्रित वातावरण हो, जहाँ बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले आफ्ना नयाँ प्रविधि वा प्रोडक्टलाई सिधै बजारमा नल्याईकन परीक्षण गर्न पाउँछन् ।

यसले कुनै पनि नयाँ प्रविधि असफल हुँदा त्यसले ग्राहक तथा समग्र बजारमा पर्न सक्ने नकारात्मक प्रभावलाई रोक्छ । साथै, यसले नयाँ आविष्कार (इनोभेसन) लाई प्रोत्साहन दिन्छ र नियमनकारी झन्झटहरू कम गर्न मद्दत गर्छ । राष्ट्र बैंकले यसको मस्यौदा तयार गरी सरोकारवालाहरूबाट सुझाव मागिरहेको छ ।

मार्गदर्शनका मुख्य व्यवस्था

यो मार्गदर्शन बैंक तथा वित्तीय संस्था, भुक्तानी सेवा सञ्चालक, भुक्तानी सेवा प्रदायक, रेमिट्यान्स कम्पनी र फिनटेक कम्पनीहरूलाई लागू हुनेछ । यसअनुसार, राष्ट्र बैंकले केही निश्चित नियमनकारी व्यवस्थाहरूमा अस्थायी छुट दिन सक्नेछ । जसले गर्दा नयाँ प्रोडक्ट र प्रविधिको परीक्षण गर्न सजिलो हुनेछ ।

यस अन्तर्गत, लाइसेन्स शुल्क, न्यूनतम पुँजी, ग्राहकसम्बन्धी दायित्व, क्रेडिट रेटिङ, रिपोर्टिङ तथा विज्ञापन जस्ता विषयमा विशेष व्यवस्था गरिनेछ । यसको मुख्य लक्ष्य भनेको वित्तीय सेवाको विस्तार, प्रतिस्पर्धा र प्रभावकारिता बढाउनुका साथै वित्तीय समावेशितालाई बढावा दिनु रहेको छ । राष्ट्र बैंकको भुक्तानी प्रणाली विभागका कार्यकारी निर्देशक किरण पण्डितका अनुसार, आवश्यक सुझावहरू प्राप्त भएपछि यो मार्गदर्शन लागू गरिनेछ ।