काठमाडौं, २५ साउन । अमेरिकी सरकारले सुनमा आयात शुल्क लगाउने निर्णय गरेसँगै विश्वभरको सुन बजारमा तीव्र हलचल मच्चिएको छ। अमेरिकी भन्सार तथा सीमा सुरक्षा निकाय (सीबीपी) ले जुलाई ३१ मा जारी गरेको पत्र अनुसार, अब १ किलो र १०० औंसका सुनका बारहरूमा ‘रेसिप्रोकल ट्यारिफ’ अन्तर्गत आयात शुल्क लाग्नेछ।

यो घोषणाले वाल स्ट्रिटका सुन व्यापारीहरूलाई चकित पारेको छ किनभने यसअघि यस्ता सुनका बारहरूमा कुनै शुल्क लाग्दैनथ्यो। यस नीतिका कारण अब अमेरिकामा सुन आयातको लागत बढ्नेछ र यसको प्रत्यक्ष असर न्यूयोर्क, लन्डन र स्विट्जरल्याण्ड जस्ता प्रमुख सुन केन्द्रहरू बीचको आपूर्ति श्रृंखलामा पर्नेछ। पूर्वराष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको ‘ट्यारिफ वार’ अन्तर्गत, स्विट्जरल्याण्डबाट आयात हुने सुनका बारमा ३९ प्रतिशतसम्म आयात शुल्क लाग्नेछ।

विश्व बजारमा ऐतिहासिक मूल्यवृद्धि

यो समाचार सार्वजनिक भएपछि बिहीबार राति न्यूयोर्क बजारमा सुनको मूल्य प्रति औंस ३,५०० अमेरिकी डलर नाघ्यो, जुन हालसम्मकै उच्च हो। यद्यपि, शुक्रबार बेलुकासम्म मूल्य घटेर ३,४६० डलरमा झरेको थियो। आज (शनिबार) विश्व बजारमा सुनको मूल्य ३,३९८ डलर प्रति औंस रहेको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार, सुनमाथि शुल्क लागेमा अमेरिका मात्र नभई विश्व बजारमा नै अझै मूल्यवृद्धि हुने सम्भावना छ। यसले विश्वव्यापी आपूर्ति प्रणालीमा अस्थिरता ल्याउने र सुनलाई सुरक्षित लगानी मान्ने प्रवृत्तिमा समेत असर पार्न सक्ने चेतावनी दिइएको छ।

ह्वाइट हाउसले भने शुल्कबारेको समाचारलाई भ्रमपूर्ण भनेको छ र यसबारे छिट्टै स्पष्ट नीति ल्याउने जनाएको छ।

नेपालमा पर्ने असर

विश्व बजारको यो उतारचढावको असर नेपालमा पनि स्पष्ट रूपमा देखिएको छ। नेपाली बजारमा सुनको मूल्य ऐतिहासिक उचाइमा पुगेको छ।

• अत्यधिक मूल्य: शुक्रबार प्रतितोला १ लाख ९९ हजार ४०० रुपैयाँ पुगेको सुनको मूल्य आज आइतबार सामान्य घटेर १ लाख ९९ हजार २०० रुपैयाँमा आएको छ।
• व्यवसायी र उपभोक्तामा दबाब: सुनको मूल्य निरन्तर बढ्दा उपभोक्ता र व्यवसायी दुवै दबाबमा परेका छन्। बजारमा कारोबार लगभग ठप्प जस्तै छ।
• करको प्रभाव: नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार, सरकारले बजेटमा सुन तथा गरगहनामा २ प्रतिशत विलासिता कर र हिरामा १३ प्रतिशत भ्याट लगाएपछि औपचारिक आयात घटेको छ, जसले बजारमा आपूर्ति अभाव बढाएको छ।

• अवैध व्यापारको जोखिम: औपचारिक आयात घट्दा बजारमा अवैध माध्यमबाट सुन भित्रिने सम्भावना बढेको छ। माग उच्च र आपूर्ति न्यून हुँदा अवैध कारोबारीहरूलाई फाइदा पुग्न सक्छ। यसले नेपाल–भारतको खुला सीमामा सुन तस्करीलाई थप प्रोत्साहन दिने जोखिम रहेको व्यवसायीहरू बताउँछन्।