आर्थिक वृद्धिदरमा मन्दीको छायाँ

प्रतिवेदनअनुसार, दक्षिण एसियाको आर्थिक वृद्धिदर सन् २०२६ मा ५.८ प्रतिशतमा झर्ने प्रक्षेपण गरिएको छ, जुन यसअघिको अप्रिल अनुमानभन्दा ०.६ प्रतिशत बिन्दुले कम हो। विश्व बैंकले यो मन्दीको जोखिम विश्वव्यापी आर्थिक सुस्तता, व्यापार नीतिको अनिश्चितता, क्षेत्रीय सामाजिक–राजनीतिक अशान्ति र कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) जस्ता उदीयमान प्रविधिले श्रम बजारमा ल्याउने अवरोधलाई औंल्याएको छ।

विश्व बैंकका दक्षिण एसियाका उपाध्यक्ष जोहान्स जुटले भने, “दक्षिण एसियामा अपार आर्थिक सम्भावना छ र यो अझै पनि विश्वमै सबैभन्दा द्रुत गतिमा बढिरहेको क्षेत्र हो। तर, देशहरूले वृद्धिको जोखिमलाई सक्रिय रूपमा सम्बोधन गर्न आवश्यक छ।” उनले एआईको फाइदालाई अधिकतम उपयोग गरेर र व्यापार अवरोधहरू घटाएर उत्पादकत्व बढाउन, निजी लगानीलाई प्रोत्साहन गर्न र रोजगारी सिर्जना गर्न सकिने सुझाव दिए।

उच्च भन्सार दरले रोकेको रोजगारी

प्रतिवेदनले दक्षिण एसियाली देशहरू अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार र वित्तीय खुलापनमा सबैभन्दा पछाडि रहेको उल्लेख गरेको छ।

• सेवा क्षेत्रको योगदान: न्यून भन्सार दर भएका सेवा क्षेत्रले गत दशकमा कुल रोजगारी वृद्धिको तीन-चौथाइ हिस्सा ओगटेको छ।
• उत्पादन क्षेत्रको समस्या: उच्च भन्सार दरले उत्पादन क्षेत्रलाई गम्भीर रूपमा बाधित गरेको छ, किनकि उत्पादनका लागि चाहिने मध्यवर्ती वस्तु (Intermediate Goods) मा लाग्ने भन्सार अन्य उदीयमान बजार तथा विकासोन्मुख अर्थतन्त्रहरूको तुलनामा दोब्बरभन्दा बढी छ।

बैंकले सावधानीपूर्वक भन्सार कटौती गर्ने, विशेष गरी मुक्त व्यापार सम्झौता (Free Trade Agreements) को सन्दर्भमा यसो गर्दा निजी लगानी बढ्ने, प्रतिस्पर्धात्मकता वृद्धि हुने र महत्त्वपूर्ण रोजगारीका अवसरहरू सिर्जना हुने बताएको छ।

एआईको चुनौती र अवसर

प्रतिवेदनले उत्पादकत्व र आय बढाउन एआईको सम्भाव्यतालाई उपयोग गर्न सिफारिस गरेको छ।

• जोखिम: दक्षिण एसियामा न्यून सीप, कृषि र म्यानुअल कामको बाहुल्यताका कारण श्रम शक्तिमा एआईको असर कम छ। तर, मध्यम शिक्षा पाएका युवा कामदारहरू, विशेषगरी बिजनेस सर्भिसेज र सूचना प्रविधि जस्ता क्षेत्रमा काम गर्नेहरू बढी जोखिममा छन्। च्याटजीपीटी सार्वजनिक भएपछि एआईबाट विस्थापित हुने जोखिम भएका जागिरहरूको विज्ञापन लगभग २० प्रतिशतले घटेको छ।
• अवसर: एआईले उत्पादकत्वमा पर्याप्त वृद्धि ल्याउन सक्छ। यस क्षेत्रमा एआई सीपको माग द्रुत गतिमा बढिरहेको छ र त्यस्ता रोजगारीले अन्य व्यावसायिक भूमिकाको तुलनामा करिब ३० प्रतिशत बढी तलब प्रदान गर्ने गरेको तथ्याङ्कले देखाएको छ।

विश्व बैंककी दक्षिण एसियाका प्रमुख अर्थशास्त्री फ्रान्जिस्का ओन्सर्जले भनिन्, “व्यापार खुलापन बढाउनु र एआईको प्रयोग बढाउनु दक्षिण एसियाका लागि रूपान्तरणकारी हुन सक्छ।” उनले उत्पादक क्षेत्रहरूमा स्रोत परिचालन गर्न र लगानी तथा रोजगारी सिर्जनाका लागि कामदारहरूलाई फर्म, गतिविधि र स्थानहरूमा पुनः परिचालन गर्न सहयोग गर्ने नीतिहरू महत्त्वपूर्ण हुनेमा जोड दिइन्।

प्रतिवेदनमा कम्पनीहरूको वृद्धिलाई निरुत्साहित गर्ने नियमहरूलाई सरलीकृत गर्ने, यातायात तथा डिजिटल कनेक्टिभिटीमा सुधार गर्ने, दक्ष जनशक्तिको विकास गर्ने र प्रभावित कामदारहरूका लागि सामाजिक सुरक्षाको व्यवस्था गर्ने लगायतका सुझावहरू पनि समेटिएका छन्।