आर्थिक वर्ष २०८१-८२: अर्थतन्त्र सुधारिए पनि ६% को लक्ष्य भेटिएन, पुँजीगत खर्च दयनीय

आर्थिक वर्ष २०८१-८२: अर्थतन्त्र सुधारिए पनि ६% को लक्ष्य भेटिएन, पुँजीगत खर्च दयनीय तरुण खबर ३० आश्विन २०८२, बिहीबार १३:५५
आर्थिक वर्ष २०८१-८२: अर्थतन्त्र सुधारिए पनि ६% को लक्ष्य भेटिएन, पुँजीगत खर्च दयनीय

काठमाडाैं, ३० असाेज । गत आर्थिक वर्ष २०८१-८२ मा नेपालको अर्थतन्त्रले तुलनात्मक सुधारको संकेत देखाए पनि सरकारले निर्धारण गरेका मुख्य लक्ष्यहरू भने पूरा हुन सकेनन्। अर्थ मन्त्रालयले हालै सार्वजनिक गरेको वार्षिक प्रतिवेदनले सो आवमा विकासका ठूला सूचकहरूमा असमान प्रदर्शन देखिएको औंल्याएको छ।

आर्थिक वृद्धिदरमा सुधार, लक्ष्य भेट्टाउन सकेन

प्रतिवेदनअनुसार देशको आर्थिक वृद्धिदर ४.६१ प्रतिशत मा पुगेको छ। यो अघिल्लो वर्षको ३.६७ प्रतिशतको तुलनामा सुधार हो। यद्यपि, बजेटमा तय गरिएको ६ प्रतिशतको महत्त्वाकांक्षी लक्ष्य भने भेट्टाउन सकेन। सकारात्मक पक्षमा, मुद्रास्फीति ५.५ प्रतिशतको लक्षित सीमाभन्दा तलै रहेको छ, जसले आर्थिक सुधारको आशावादितालाई पुष्टि गरेको छ।

बजेट कार्यान्वयन र पुँजीगत खर्चमा निराशा

आर्थिक वृद्धिदरमा सुधार देखिए पनि बजेट कार्यान्वयनको अवस्था भने निराशाजनक नै रह्यो।

  • कुल १८ खर्ब ६० अर्ब ३० करोडको बजेटमध्ये जम्मा ८१.३३ प्रतिशत (१५ खर्ब १२ अर्ब ९८ करोड) मात्र खर्च भएको छ।
  • सबैभन्दा चिन्ताजनक पक्ष पुँजीगत खर्च हो। ३ खर्ब ५२ अर्ब ३५ करोड विनियोजन गरिएकोमा ६३.५६ प्रतिशत (२ खर्ब २३ अर्ब ९४ करोड) मात्र खर्च हुन सक्यो।
  • यसको तुलनामा चालु खर्च ८३.८४ प्रतिशत र वित्तीय व्यवस्थातर्फ ९०.५८ प्रतिशत खर्च भएको छ। यसले सरकारको प्राथमिकता विकास निर्माणभन्दा दैनिक खर्चमा केन्द्रित भएको देखाउँछ।

राजस्व र वैदेशिक सहायता लक्ष्यभन्दा टाढा

सरकारको आन्तरिक स्रोत परिचालन र वैदेशिक सहायता संकलन दुवै कमजोर देखिएको छ:

  • राजस्व संकलन: १४ खर्ब १९ अर्ब ३० करोडको लक्ष्य राखिएकोमा ८४.२८ प्रतिशत अर्थात् ११ खर्ब ९६ अर्ब १८ करोड मात्र संकलन भयो।
  • वैदेशिक सहायता: बजेटमा ठूलो आशा राखिए पनि कुल १ खर्ब ४८ अर्ब ९३ करोड रुपैयाँ बराबरको सहायता मात्र प्राप्त भयो, जुन पूर्वानुमानभन्दा निकै कम हो।
    • लक्ष्य राखिएको २ खर्ब ३३ अर्ब ऋण मा १ खर्ब २५ अर्ब र ५३ अर्ब अनुदान मा २३ अर्ब मात्र जुटाउन सकिएको छ। प्राप्त सहायतामा ऋणको हिस्सा ८४.२ प्रतिशत र अनुदानको हिस्सा १५.८ प्रतिशत रह्यो।

व्यापार सन्तुलन र एफडीआईमा सकारात्मक संकेत

यद्यपि, केही बाह्य क्षेत्रका सूचकहरूमा सुधार देखिएको छ:

  • वस्तु निर्यात मा ८१.८ प्रतिशत ले वृद्धि भई २ खर्ब ७७ अर्ब नाघेको छ।
  • आयात १३.३ प्रतिशतले बढेर १८ खर्ब ४ अर्ब पुगेको छ।
  • प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी (एफडीआई) आप्रवाह ४१.८ प्रतिशत ले वृद्धि भई गत वर्ष १५ अर्ब रुपैयाँ पार गरेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।

प्रतिवेदनले सरकारको खर्च, राजस्व, र सहायता व्यवस्थापनमा अझै सुधारको खाँचो रहेको र पुँजीगत खर्चको प्रभावकारी कार्यान्वयन गर्न आवश्यक रहेको निष्कर्ष निकालेको छ।