काठमाडाैं, १० मंसिर । एशियाली विकास बैंक (एडीबी) ले आफ्नो ऊर्जा नीतिमा महत्त्वपूर्ण परिवर्तन गर्दै अबदेखि आणविक ऊर्जा परियोजनाहरूलाई समर्थन गर्न सक्ने घोषणा गरेको छ। यो निर्णय एसिया र प्रशान्त क्षेत्रका विकासशील सदस्य राष्ट्रहरूको तीव्र गतिमा बढिरहेको ऊर्जा आवश्यकता पूरा गर्न र आधारभूत विद्युत् आपूर्तिका लागि भरपर्दो विकल्प दिनका लागि गरिएको हो।

मनिलामा रहेको एडीबीले सोमबार एक विज्ञप्ति जारी गर्दै नीतिमा गरिएको नयाँ संशोधनले आणविक ऊर्जाको वित्तपोषणको लागि “बाटो खोलेको” उल्लेख गरेको छ।

 कडा सुरक्षा र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य

एडीबीले आणविक ऊर्जा परियोजनाहरूलाई समर्थन गर्दा कडा सुरक्षा मापदण्ड र अन्तर्राष्ट्रिय निरीक्षण अनिवार्य हुने स्पष्ट पारेको छ।

• मूल्याङ्कन: कुनै पनि सहयोग वा वित्तपोषणका लागि “कठोर मूल्याङ्कन र सुरक्षा, सुनिश्चितता, तथा वातावरणीय र सामाजिक सुरक्षाका उच्चतम मापदण्डहरू” पूरा गर्नुपर्नेछ।

• सहयोग: विकासशील सदस्य राष्ट्रहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय उत्कृष्ट अभ्यासहरू अपनाउन र कडा आणविक ऊर्जा मापदण्डहरूको पालना गराउन एडीबीले अन्तर्राष्ट्रिय आणविक ऊर्जा एजेन्सी (IAEA) र अन्य अन्तर्राष्ट्रिय निकायहरूसँग नजिकबाट काम गर्नेछ।

• समझदारी: एडीबीका अध्यक्ष मासाटो कान्डाले यी उद्देश्यहरूलाई अगाडि बढाउन यसै हप्ता IAEA सँग सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।

एडीबीका अध्यक्ष मासाटो कान्डाले भने, “यो परिवर्तनले एशिया र प्रशान्त क्षेत्रका देशहरूलाई उनीहरूको द्रुत रूपमा बढ्दो ऊर्जा आवश्यकताहरू पूरा गर्न समर्थन गर्ने एडीबीको क्षमतालाई अझ बढाउँछ। आणविक ऊर्जा, उदाहरणका लागि, आधारभूत विद्युत् आपूर्तिका लागि भरपर्दो विकल्प खोजिरहेका देशहरूका लागि एक महत्त्वपूर्ण प्रविधि विकल्प हो।”

अन्य महत्त्वपूर्ण नीतिगत परिवर्तनहरू

आणविक ऊर्जा बाहेक, एडीबीले ऊर्जा नीतिमा अन्य तीन महत्त्वपूर्ण संशोधनहरू गरेको छ:

1. मिथेन र ग्यास फ्लेरिङ व्यवस्थापन: अर्को संशोधनले सबैभन्दा शक्तिशाली हरितगृह ग्यासहरूमध्ये एक मानिने मिथेन व्यवस्थापन गर्ने र विद्यमान तेल तथा ग्यास क्षेत्रहरूमा हुने नियमित ग्यास फ्लेरिङलाई नियन्त्रण गर्ने परियोजनाहरूमा बैंकलाई लगानी गर्न अनुमति दिन्छ।

2. कार्बन क्याप्चर (CCUS) को दायरा विस्तार: कार्बन क्याप्चर, युटिलाइजेशन, र स्टोरेज (CCUS) को दीर्घकालीन भूमिकालाई मान्यता दिँदै, बैंकले अब कार्बन डाइअक्साइड भण्डारण गर्नका लागि रित्तो ग्यास र तेल कुवाहरू प्रयोग गर्ने CCUS परियोजनाहरूलाई पनि समर्थन गर्नेछ।

3. महत्त्वपूर्ण खनिजको विकास: चौथो संशोधनले एडीबीलाई विविध र जिम्मेवार महत्त्वपूर्ण खनिज-देखि-विनिर्माण मूल्य शृङ्खलाहरू (Critical Minerals-to-Manufacturing Value Chains) को विकासमा सहयोग पुर्याउन सक्ने सम्भावित भूमिकालाई स्वीकार गरेको छ।

यी परिवर्तनहरू अक्टोबर २०२१ मा स्वीकृत भएको विद्यमान ऊर्जा नीतिको अनिवार्य समीक्षाको एक हिस्सा हुन् र सरोकारवालाहरूसँगको व्यापक परामर्शमा आधारित छन्। एडीबीले २०२४ मा ऊर्जा परियोजनाहरूमा लगभग ३.८ अर्ब अमेरिकी डलर लगानी गरेको थियो।