यस वर्ष तिहारका लागि मात्रै २ अर्ब ५० करोड रुपैयाँ बराबरको भाइ मसाला (ड्राइ फ्रुट्स) को कारोबार हुने अनुमान गरिएको छ, जसले अर्थतन्त्रलाई गति दिन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।

भाइ मसालामा अर्बौं खर्च:

भन्सार विभागका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको पहिलो दुई महिना (साउन मध्यदेखि भदौ मध्यसम्म) मा मात्रै २ अर्ब ४५ करोड रुपैयाँ बराबरको ड्राइ फ्रुट्स आयात भएको छ।

• किशमिश (Raisins): साउन-भदौमा रु ३७ करोड ६६ लाख को आयात भयो।
• नारियल (Coconuts): पहिलो दुई महिनामा रु २६ करोड ७३ लाख को आयात भयो। (गत वर्ष कूल रु ८६ करोड १४ लाख)
• ओखर (Walnuts): साउन-भदौमा रु २४ करोड ६४ लाख को आयात भयो। (गत वर्ष कूल रु १ अर्ब ४ करोड)
• मिश्रित ड्राइ फ्रुट्स: रु १७ करोड ४१ लाख को आयात भयो।
• पिस्ता (Pistachios): रु ४ करोड ६ लाख को आयात भयो।

यस अवधिमा सुपारी (Areca Nuts) को आयात मात्रै रु १ अर्ब ४ करोड बराबरको रहेको छ, जसमध्ये केही सुपारी नेपालले पुनः निर्यात (Re-export) समेत गर्ने गरेको भन्सारको तथ्याङ्कले देखाएको छ।

फूलको कारोबार रु ४५ करोड नजिक, आत्मनिर्भरता ९० प्रतिशत:

तिहारमा सबैभन्दा बढी माग हुने सयपत्री, गोदावरी र मखमली फूलको कारोबार यस वर्ष ४० करोड रुपैयाँ भन्दा बढी हुने पुष्प व्यवसायीले अनुमान गरेका छन्।

• नेपाल फ्लोरिकल्चर एसोसिएसन (FAN) का अध्यक्ष राजेश भक्त श्रेष्ठका अनुसार यस तिहारमा ४५ करोड रुपैयाँ भन्दा बढीको फूलको कारोबार हुने अपेक्षा छ।
• तिहारमा खपत हुने फूलमध्ये ९० प्रतिशत स्वदेशी उत्पादनले धानेको छ भने बाँकी १० प्रतिशत भारतबाट अवैध रूपमा आयात हुने गरेको छ।
• यद्यपि, यो वर्ष तिहार छिटो परेकाले पर्याप्त मात्रामा फूल फुल्न नपाउँदा बजारमा आपूर्ति सीमित भएको र बिचौलियाले मूल्य बढाउन सक्ने भन्दै श्रेष्ठले उपभोक्तालाई सचेत रहन आग्रह गरे।
• नेपालमा उत्पादन भएको मखमली फूल अस्ट्रेलिया, बेलायत र अमेरिका जस्ता देशमा रहेका नेपालीहरूका लागि निर्यात हुन थालेको छ।
• भन्सार विभागको तथ्याङ्कअनुसार चालु आवको पहिलो दुई महिनामा विभिन्न फूलको रु ४ अर्ब बराबरको निर्यात भएको छ।

६५ करोडको झिलिमिली, विद्युत खपत कीर्तिमानी:

तिहारलाई लक्षित गरी यस वर्ष झिलिमिली बत्ती (Decoration Lights) ६५ करोड रुपैयाँ बराबरको आयात भएको नेपाल विद्युतीय व्यवसायी महासङ्घका अध्यक्ष रेशमप्रसाद देवकोटाले बताए। आयात भएकामध्ये ९० प्रतिशतभन्दा बढी बत्ती चीनबाट आएका छन्।

• लक्ष्मी पूजाको दिन घर सजाउन प्रयोग हुने बत्तीका कारण विद्युत खपत ह्वात्तै बढ्छ।
• नेपाल विद्युत प्राधिकरणका अनुसार गत वर्ष लक्ष्मी पूजाको दिन १,६०२ मेगावाट विद्युत खपत भएको थियो, जुन वर्षभरिकै उच्च खपत हो।

सुनको असर्फी रोकियो, चाँदीको सिक्का बिक्री:

तिहारमा सुनचाँदीको कारोबार पनि उल्लेख्य रूपमा बढ्छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले यस वर्ष सुनको असर्फी (सिक्का) निष्कासन नगरे पनि लक्ष्मी, गणेश, गजलक्ष्मी र गाईको चित्र अंकित चाँदीका सिक्का बिक्री गरेको छ।

• आइतबारसम्म राष्ट्र बैंकले ४१० किलोग्राम बराबरको चाँदीका सिक्का बिक्री गरिसकेको छ।

ड्राइ फ्रुट्स, फूल, र बत्तीबाहेक, तिहारमा फलफूल र मिठाइको बिक्री पनि उच्च हुने गर्दछ भने यो पर्व सुनचाँदीको व्यापारका लागि पनि निकै व्यस्त समय हो।